VESAYET ve VASİ TAYİNİ
Bu yazımızda vesayet konusuna ve vasi tayinine değineceğiz. Vesayet hukuku Türk Medeni Kanununun Aile hukuku kitabının üçüncü kısmında düzenlenmiştir. Vesayet Hukuku kural olarak yardım ihtiyacı olan gerçek kişiler ile sınırlandırılmış olup istisna olarak bir tüzel kişiliğe de kayyım atanmasına olanak tanır.
VESAYETİ GEREKTİREN HALLER
1-Küçüklük
Vesayeti gerektiren hallerden biri yaş küçüklüğüdür. Medeni kanunda velayet altında bulunmayan her küçüğün vesayet altına alınacağı belirtilmiştir. Yani küçüğün anne ve babasının ölmüş olması veya velâyetinin her ikisinden kaldırıldığı hallerde küçüğe bir vasi atanır. Yine küçüğün velayeti anne ve babadan birinde ise, velayet kendisinde olan anne veya baba ölürse, velayet diğer ana veya babaya geçmez, gerek olduğu takdirde küçüğe bir vasi tayin edilir.
2- Kısıtlama
Vesayeti gerektiren hallerden bir diğeri ise kişinin kısıtlanmış olmasıdır. Kısıtlama, ergin olan ve velayet altında bulunmayan birinin fiil ehliyetinin mahkeme kararıyla sınırlandırılmasıdır. Medeni kanunun sınırlı sayı ilkesi kapsamında öngördüğü kısıtlama sebepleri, akıl hastalığı ve akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim, savurganlık, özgürlüğü bağlayıcı ceza ve sakatlık, yaşlılık, deneyimsizlik veya ağır hastalık sebebiyle kısıtlama talebidir.
a. Akıl hastalığı ve Akıl Zayıflığı
Vesayeti gerektiren hallerden biri de kişide akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunmasıdır.
Medeni Kanunun 405/1. Maddesi “Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır” şeklindedir.
b. Alkol Veya Uyuşturucu Madde Bağımlılığı, Kötü Yaşama Tarzı, Kötü Yönetim, Savurganlık
Kişinin alkol veya uyuşturucu madde bağımlısı olması, kötü yaşama tarzına sahip olması, malvarlığı yönetiminin kötü olması ve malvarlığını anlamsız ve amaçsız olarak harcaması halleri de vesayeti gerektiren hallerdendir.
Medeni Kanunun 406. Maddesi “Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır.” şeklindedir.
c. Özgürlüğü Bağlayıcı Ceza
Kişinin özgürlüğü bağlayıcı cezaya çarptırılması halinde de vesayet altına alınması gerekebilir.
Medeni Kanunun 407. Maddesi “Kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi,isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır. Toplam beş yıl veya daha fazla kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi, isteği bulunmasa dahi kişiliğinin veya malvarlığının korunması bakımından gerekli görülmesi hâlinde kısıtlanabilir. Cezayı yerine getirmekle görevli makam hapis cezasının infazına başlandığını derhâl vesayet makamına bildirir. Vesayet makamı karar vermeden önce hükümlüyü dinler. ” şeklindedir.
d. İstek Üzerine İradi Kısıtlama
Yukarıdaki sebeplerin dışında bir kısım sınırlı sayıdaki şartların oluşması halinde de ayırt etme gücüne sahip ergin kişinin vesayet makamından kendisi için kısıtlama kararı verilmesini isteme hakkı vardır.
Bu durum Medeni Kanunun 408. Maddesinde “Yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin kısıtlanmasını isteyebilir.” şeklinde belirtilmiştir.
VESAYET İŞLERİNDE YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEMELER
Vesayet işlerinde yetkili mahkeme küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki mahkemelerdir. Görevli vesayet makamı ise sulh hukuk mahkemesidir. Denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir.
VASİ ATANMASI İÇİN ARANAN ŞARTLAR
A. ŞEKLİ ŞARTLAR
Hukukumuzda sadece gerçek kişiler vasi olarak tayin edilebilir. Vasi tayin edilecek kişinin reşit olması gerekir. Vasinin kısıtlı olmaması gerekir.
B. MADDİ ŞART
Vasi atanması için gereken maddi şart, kişinin vasilik görevini yapabilecek yetenekte olmasıdır.
VASİLİĞE ENGEL OLAN HALLER
Medeni kanuna göre kısıtlılar, kamu hizmetinden yasaklı olanlar veya haysiyetsiz hayat sürenler, menfaati kendisine vasi atanacak kişinin menfaati ile büyük oranda çatışan veya aralarında düşmanlık bulunanlar, ilgili vesayet daireleri hakimleri vasi olarak tayin olunamazlar.
Bu yazımızda vesayet, vesayeti gerektiren haller, vesayet işlerinde yetkili ve görevli mahkemeler ile vasi atanması için aranan şartları açıkladık. Siz de vesayet işlemleri hakkında bilgi almak, vasi atanması için hukuki destek almak isterseniz Kocaeli ili İzmit ilçesinde bulunan hukuk büromuzla buraya tıklayarak iletişime geçebilirsiniz.
Ofisimizi ziyaret etmek isterseniz buraya tıklayarak konum bilgisine ulaşabilirsiniz.